Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Trí Tịnh

Thân thế và bước đường thiếu thời nơi đất Bắc

Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh, thế danh Lâm Đình Đào, sinh năm Nhâm Thân (1932) tại vùng đất văn hiến Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Ngài được sinh trưởng trong một gia đình trung kiên, thân phụ là cụ ông Lâm Văn Trầm và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Nga. Hòa thượng là người con thứ ba trong gia đình có năm anh em trai gái.

Thuở nhỏ, Ngài theo học tiểu học tại trường Trưng Vương, thành phố Nam Định. Tại ngôi trường này, Ngài đã được thọ giáo với vị Giáo sư danh tiếng Vũ Khiêu. Sau khi thân phụ thôi giữ chức thông phán tại Tòa Đốc lý tỉnh Nam Định, Ngài cùng gia đình chuyển về Hà Nội, sinh sống tại ngôi nhà số 37, phố Đinh Tiên Hoàng.

Xuất gia tu học và thọ nhận đại giới nghiêm mật

Hạt giống bồ-đề trong tâm thức Ngài được nuôi dưỡng từ những ngày thơ ấu theo bà ngoại đi lễ Phật, nghe kinh tại chùa Cổ Lễ, chùa Cả. Ý chí xuất trần ngày một thôi thúc, dù nhiều lần xin phép song thân chưa thành, đến năm 1942, khi mới 11 tuổi, Ngài đã viết thư để lại gia đình, quyết chí tìm đến chùa Tây Phương (Hà Tây) đỉnh lễ Sư Tổ Thích Thanh Khánh làm Hòa thượng nghiệp sư.

Lộ trình thọ nhận giới pháp và tham học của Ngài gắn liền với các chốn tổ trang nghiêm:

• Năm 1948: Ngài theo nghiệp sư về chùa Linh Sơn (Sơn Tây), thọ giới Sa-di và được ban pháp danh Trí Kính.

• Năm 1949: Ngài được y chỉ đi tham học tại chùa Quán Sứ (Hà Nội), đồng học với nhiều bậc cao tăng đức độ và trọ học tại các danh tự cổ kính như Thiên Quang, Trấn Quốc, Di Đa.

• Năm 1951: Tại Đại giới đàn chùa Liên Hoa (Khâm Thiên, Hà Nội), Ngài thọ giới Tỳ-kheo, được ban pháp hiệu Trí Tịnh (đàn giới này có sự hiện diện của Trưởng lão Hòa thượng Thích Đức Nghiệp đồng thọ giới).

• Năm 1950 - 1954: Ngài làm thị giả cho Tổ Thích Đức Nhuận (sau này là Đệ nhất Pháp chủ GHPGVN) tại chùa Tàu (Phổ Giác tự), tích cực tham gia các phong trào Phật giáo Cứu Quốc đương thời.

Kiên định bồ-đề tâm qua thăng trầm thời cuộc

Suốt cuộc đời hành đạo, Hòa thượng Thích Trí Tịnh đã hai lần đối diện với những nghịch cảnh thọ nạn lao lung, song Ngài vẫn biến chốn gian nan thành đạo tràng tinh tấn:

• Giai đoạn 1956 - 1958: Thọ nạn tại Hưng Yên, Ngài bị buộc tu độc cư bên hồ bán nguyệt nhưng sau đó vẫn được nhân dân mến đức rước về trụ trì chùa làng. Năm 1958, Ngài được Tổ Cao Đà truyền trao giới Bồ-tát tại chốn Tổ Tế Xuyên.

• Giai đoạn 1975 - 1984: Thọ nạn lần thứ hai, trải qua các trại Mễ Sở, Cẩm Thủy, Thanh Phong. Trong mọi cảnh ngộ, Ngài ban ngày phát thuốc cứu người, ban đêm trì kinh niệm Phật, giữ vững chí nguyện xuất trần thượng sĩ, cảm hóa biết bao con người lầm lỗi.

Xen kẽ giữa những năm tháng ấy, Ngài vẫn mật niệm chăm lo cho chùa Bảo Sái trên đỉnh thiêng Yên Tử. Năm 1963, Ngài chọn lối sống "độc thiện kỳ thân", dựng am Linh Ẩn tại quê ngoại Thượng Lỗi để nỗ lực dụng công, được Tổ Trí Hải và Tổ Tố Liên thường xuyên đến thăm viếng, khích lệ.

Hành trình hóa đạo phương Nam và kiến tạo danh lam thắng cảnh

Năm 1984, nương theo duyên lành, Hòa thượng chống tích trượng vào phương Nam hành đạo, lần lượt lưu trú tại chùa Nam Thiên Nhất Trụ và chùa An Lạc (TP.HCM).

Năm 1988, với ba y một bình bát, Ngài dừng chân tại núi Tao Phùng (Vũng Tàu). Nhận thấy đây là thế đất “địa khả cư”, Ngài dựng thảo am ẩn tu giữa núi rừng thanh vắng, nơi mà ngày nay đã trở thành ngôi phạm vũ Linh Phong Thiền Uyển vô cùng trang nghiêm.

Bằng tuệ giác tầm vóc, từ năm 2007, Hòa thượng nhận lời làm chứng minh, cố vấn kiến trúc tâm linh cho Tập đoàn Sun Group, để lại dấu ấn qua hàng loạt công trình vĩ đại:

• Linh Phong Thiền Tự (Bà Nà Hills, Đà Nẵng).

• Quần thể Sa Pa (Lào Cai): Bảo An Thiền Tự, Bích Vân Thiền Tự, Kim Sơn Bảo Thắng Tự.

• Bảo Hải Linh Thông Tự (Hạ Long, Quảng Ninh).

Công đức viên mãn và thị hiện xả bỏ báo thân

Trong sự nghiệp phụng sự Giáo hội, Hòa thượng được suy cử làm Thành viên Hội đồng Chứng minh vào năm 2012, và được tôn phong lên ngôi vị Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh GHPGVN vào năm 2017.

Không chỉ dừng lại ở việc ứng phó đạo tràng, Ngài còn tận tụy ấn tống, tái bản nhiều trước tác của Tổ Tố Liên, Tổ Trí Hải, đồng thời biên soạn khoa cúng đức Đệ tam Pháp chủ Thích Phổ Tuệ cùng nhiều thi kệ Hán - Việt giá trị.

Hiểu rõ thân tứ đại là giả tạm, trước lúc quy Tây, Ngài đã chuẩn bị tư lương tự tại và để lại bài kệ pháp ngữ thị tịch lưu dấu ngàn đời:

“Dưới nước nhìn xem bỗng có trăng Dưới trăng có nước chuyện lăng xăng Trăng nước từ xưa thường vẫn thế Có nước rồi ra phải có trăng”.

Vào lúc 4 giờ 30 phút ngày 8 tháng 10 năm 2025 (nhằm ngày 17 tháng 8 năm Ất Tỵ), tại phương trượng tổ đình Vĩnh Nghiêm (TP.HCM), Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh đã thâu thần thị tịch, xả bỏ báo thân cao đăng Phật quốc. Ngài trụ thế 94 năm, hạ lạp 74 mùa an cư kiết hạ.

Cuộc đời của Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh là một chương kinh sống động về hạnh nguyện dấn thân và đức nhẫn nhục bồ-đề. Trước di ảnh trang nghiêm tại Linh sàng tổ đình Vĩnh Nghiêm, hàng môn đồ pháp quyến và toàn thể giới tử, Phật tử thành kính đảnh lễ cảm niệm ân đức cao dày của Ngài. Nguyện đồng lòng tiếp nối chí nguyện cao cả, lấy giới luật làm thầy, nỗ lực tu tập và phụng sự nhân sinh để làm rạng danh tông phong sơn môn mà Ngài đã dày công gầy dựng.

Nam-mô Việt Nam Phật giáo Giáo hội Phó Pháp chủ, Trung Hậu sơn môn môn trưởng, Vĩnh Nghiêm Tổ đình Chứng minh Đạo sư, Linh Phong Thiền uyển khai sơn, chư tự Viện chủ, Ma-ha Sa-môn Tỳ-khưu Bồ-tát giới pháp húy Thích Trí Tịnh, trưởng lão Hòa thượng đài tiền thùy từ chứng giám.