Chùa Quán Sứ

Khi hoàng hôn buông mành xuống những con phố cổ kính của Thăng Long – Hà Nội, tiếng chuông chùa trầm ấm từ gác mái Quán Sứ khẽ ngân vang, tan vào không gian, mang theo vầng năng lượng bình yên gột rửa đi bao bụi bặm của dòng đời hối hả. Trong tâm thức của mỗi người con Phật trên khắp dải đất hình chữ S, có những ngôi chùa không chỉ là nơi chiêm bái cầu an, mà đã trở thành biểu tượng tinh thần, là "trái tim" của nền Phật giáo nước nhà.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chốn hành hương tâm linh tĩnh lặng ngay giữa trung tâm thành phố để tìm lại sự thảnh thơi, nuôi dưỡng lòng hướng thiện, hãy cùng Phật Pháp 365 nhẹ gót lãng du về với Chùa Quán Sứ Hà Nội — ngôi chùa thanh tịnh ở Hà Nội mang tầm vóc một ngôi Quốc tự chung của thiện nam tín nữ muôn phương.

Lịch Sử & Giai Thoại: Từ Nơi Đón Tiếp Sứ Thần Đến Trụ Sở Giáo Hội Trung Ương

Lật mở những trang sử vàng do Tiến sĩ Lê Duy Trung khắc trên tấm bia dựng năm 1855 cùng các tài liệu Phật học cổ, lịch sử của Chùa Quán Sứ (舘使寺) bắt đầu từ thế kỷ 15. Nguyên xưa, vùng đất này thuộc thôn An Tập, phường Cổ Vũ, tổng Tiền Nghiêm (sau đổi là tổng Vĩnh Xương), huyện Thọ Xương. Thuở ban đầu nơi đây chưa có chùa, chỉ có mấy gian nhà tranh ở phía Nam để dân làng tế thần cầu an, gọi là xóm An Tập.

Theo sách Hoàng Lê Nhất Thống Chí, dưới triều vua Lê Thế Tông, các nước Chiêm Thành và Ai Lao thường cử sứ giả sang triều cống Việt Nam. Đức vua đã cho dựng một tòa nhà gọi là Quán Sứ để làm nơi tiếp đón và lưu trú cho các sứ thần khi đến kinh thành Thăng Long. Vì sứ thần của các nước này đều là những người sùng đạo Phật, nhà vua đã tâm lý cho dựng thêm một ngôi chùa nhỏ nằm ngay trong khuôn viên của Quán Sứ để họ có điều kiện thuận lợi làm lễ bái hằng ngày. Thời gian trôi qua, những dấu tích của khu nhà Quán Sứ xưa đã bị bụi mờ lịch sử xóa nhòa, nhưng ngôi chùa cổ kính thì vẫn tồn tại bền bỉ như một đóa sen ngời sáng.

Vào đầu đời vua Gia Long (1802 – 1819), chùa nằm gần đồn Hậu Quân. Đến năm 1822, ngôi chùa được sửa sang lại để làm nơi lễ bái, gieo mầm bồ đề cho quân nhân đồn trú. Khi quân lính rút đi, chùa được hoàn trả về cho nhân dân làng An Tập quản lý. Thời kỳ này, vị cao tăng Thanh Phương trụ trì đã phát nguyện làm thêm hệ thống hành lang, tô đắp các pho tượng Phật và đúc đại hồng chung, giúp diện mạo thiền môn thêm phần trang nghiêm, ấm cúng.

Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 1934, khi Tổng hội Phật giáo Bắc Kỳ thành lập và chọn chùa Quán Sứ làm trụ sở trung ương. Đến năm 1942, chùa được xây dựng lại quy mô theo bản thiết kế của hai kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Ngoạn và Nguyễn Xuân Tùng, do chính Tổ Vĩnh Nghiêm – Hòa thượng Thích Thanh Hanh duyệt thuận.

Đặc biệt, vào ngày 13/1/1951 (nhằm ngày mồng 8 tháng Tư năm Tân Mão), tại chính nơi đây, lá cờ Phật giáo thế giới do Hòa thượng Tố Liên mang về từ Colombo đã lần đầu tiên xuất hiện tung bay trên bầu trời Hà Nội. Cho đến năm 1981, khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức được thành lập, Chùa Quán Sứ đã được chọn làm Trụ sở Trung ương Giáo hội. Phân viện Nghiên cứu Phật học cùng Văn phòng tổ chức Phật giáo châu Á vì hòa bình (tại Việt Nam) cũng được đặt trang trọng tại đây.

Kiến Trúc & Cảnh Quan: Sự Hòa Quyện Giữa Nét Cổ Kính Và Chữ Quốc Ngữ Độc Đáo

Bước đến địa chỉ chùa Quán Sứ, điều đầu tiên chạm vào nhãn quan của du khách là một không gian kiến trúc vừa uy nghiêm, bề thế, lại vừa mang dáng dấp dung dị, gần gũi vô cùng.

Tam Quan Ba Tầng Mái Và Ngôi Chùa Khắc Chữ Quốc Ngữ

Cổng Tam quan của chùa được xây dựng kiên cố với ba tầng mái rêu phong, phần chính giữa lầu thượng là nơi đặt lầu chuông nghiêm tịnh. Một nét độc đáo hiếm thấy giúp Chùa Quán Sứ trở nên đặc biệt so với đa số các cổ tự khác ở Việt Nam là tên chùa (舘使寺) cùng nhiều bức câu đối tại đây đều được viết trang trọng bằng chữ Quốc ngữ. Điều này phản ánh tư duy đổi mới, mong muốn hoằng pháp gần gũi với đại chúng vào giữa thế kỷ 20, biến ngôi chùa thành mái nhà tâm linh chung cho toàn thể người dân Việt.

Khu Chánh Điện Trang Nghiêm Cõi Phật

Qua khỏi cổng Tam quan, bạn sẽ bước vào một sân rộng lát gạch sạch sẽ, rợp bóng mát. Bước lên 11 bậc thềm đá cao là tới ngôi Chánh điện có hình vuông, bao quanh là các dãy hành lang thông thoáng. Bên trong điện Phật, không gian được bài trí vô cùng lộng lẫy và đầm ấm khói hương với những pho tượng Phật, Bồ Tát có kích thước lớn, thếp vàng uy nghiêm:

• Bậc cao nhất (Phía trong cùng): Thờ ba vị Tam Thế Phật đại diện cho ba đời quá khứ, hiện tại và vị lai.

• Bậc kế tiếp: Thờ Đức Phật A Di Đà ở vị trí trung tâm, hai bên có Bồ Tát Quán Thế Âm và Bồ Tát Đại Thế Chí đứng hộ trì.

• Bậc thứ ba: Thờ Đức Phật Bản Sư Thích Ca Mâu Ni, hai bên là hai đại đệ tử A Nan và Ca Diếp.

• Bậc thấp nhất (Ngoài cùng): Đặt tòa Cửu Long bằng đồng tinh xảo ở giữa, hai bên là tôn tượng Bồ Tát Quán Thế Âm và Địa Tạng Vương Bồ Tát.

Bên cạnh điện Phật trung tâm, không gian tâm linh của chùa còn được chia làm hai tòa tả hữu: Gian bên phải chánh điện là nơi thờ Lý Quốc Sư (tức Thiền sư Minh Không thời Lý) cùng hai vị thị giả; gian bên trái thờ tượng Đức Ông cùng tượng hai vị dũng tướng Châu Sương và Quan Bình. Phía hai bên và đằng sau sân chùa là các dãy nhà dùng làm thư viện Phật học, giảng đường lớn, nhà khách và Tăng phòng — nơi các bậc chư tôn đức tăng già sinh hoạt và tu học hằng ngày.

Hoạt Động Tâm Linh Và Thực Hành Chánh Niệm Giữa Lòng Phố Thị

Là cơ quan đầu não của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Chùa Quán Sứ liên tục là nơi diễn ra các hoạt động, sự kiện vô cùng quan trọng, chứng kiến sự hội nhập của Phật giáo nước nhà với thế giới. Hằng ngày, tại Chánh điện luôn diễn ra các thời khóa tụng kinh niệm Phật đều đặn của chư Tăng và đạo hữu Phật tử.

Vào các mùa đại lễ lớn trong năm như Lễ Phật Đản (Tháng 4 Âm lịch) hay Lễ Vu Lan Báo Hiếu (Tháng 7 Âm lịch), Chùa Quán Sứ lại trở thành trung tâm cung đón hàng vạn bước chân vạn dặm của các thiện nam tín nữ về tham dự các khóa tu ngắn hạn, nghe các bậc giáo thọ sư thuyết pháp và thực hành các hạnh nguyện từ bi, phóng sinh, làm việc thiện nguyện.

Hướng Dẫn Nuôi Dưỡng Chánh Niệm Khi Đến Chiêm Bái Chùa Quán Sứ

Để tìm lại sự bình an đích thực giữa lòng Hà Nội khi ghé thăm ngôi chùa này, bạn hãy thử dành thời gian trải nghiệm những phút giây sống chậm:

1. Chiêm bái trong tĩnh lặng: Khi bước lên 11 bậc thềm để vào Chánh điện, hãy rũ bỏ hoàn toàn những suy nghĩ về công việc, tiền tài hay danh vọng ngoài kia. Hãy đứng trước ban Tam Thế Phật, chắp tay búp sen búp sát ngực, nhắm mắt lại và chỉ tập trung vào hơi thở. Cảm nhận mùi hương trầm thanh khiết xoa dịu các giác quan của bạn.

1. Kinh hành xung quanh hành lang Chánh điện: Hãy bước đi thật chậm rãi, nhẹ nhàng dọc theo các dãy hành lang hình vuông bao quanh điện Phật. Mỗi bước chân đặt xuống mặt gạch, hãy thầm niệm "An lạc" hoặc "Thảnh thơi". Bạn sẽ thấy tâm mình nhẹ nhàng, trong trẻo như làn gió thoảng qua mái ngói rêu phong.

Thông Tin Lưu Ý Khi Đến Chiêm Bái Chùa Quán Sứ

• Địa chỉ chùa Quán Sứ: Số 73 phố Quán Sứ, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

• Thời gian mở cửa: Chùa mở cửa đón tiếp Phật tử và khách thập phương từ 6h00 sáng đến 19h00 tối hằng ngày. Nếu muốn tìm không gian yên tĩnh nhất để ngồi thiền hoặc đọc sách tại thư viện, bạn nên ghé chùa vào các ngày giữa tuần.

• Quy định trang nghiêm:

• Trang phục: Khách hành hương bắt buộc phải mặc trang phục trang nghiêm, kín đáo. Nên chọn áo lam, áo tràng hoặc quần áo dài nhã nhặn. Tuyệt đối không mặc quần đùi, váy ngắn hoặc áo sát nách khi vào nội điện.

• Tác phong: Đi nhẹ, nói khẽ, không cười đùa lớn tiếng. Không tự ý chạm tay vào các pho tượng Phật hoặc khí cụ báu vật trong chùa.

Trải qua hơn 500 năm thăng trầm cùng lịch sử Thăng Long, Chùa Quán Sứ Hà Nội không chỉ là một danh lam cổ tự với nét kiến trúc Quốc ngữ độc đáo mà còn là bến đỗ an lành, là cội nguồn che chở tâm linh cho bao thế hệ người con Việt. Bước ra khỏi cổng chùa, mang theo năng lượng tỉnh thức và lòng từ bi, ta bỗng thấy yêu đời, yêu người và trân trọng từng phút giây của cuộc sống hiện tại hơn.

Phật Pháp 365 xin kính chúc toàn thể quý vị độc giả, quý Phật tử gần xa luôn được che chở trong ánh hào quang từ bi của mười phương chư Phật, thân tâm thường an lạc, bồ đề tâm kiên cố và luôn gặp vạn sự cát tường trên con đường hướng thiện.

Bạn có cảm xúc nào đặc biệt mỗi khi nghe tiếng chuông chùa vang lên giữa lòng phố cổ không? Hãy hoan hỷ để lại bình luận phía dưới để chia sẻ cùng chúng tôi, và đừng quên chia sẻ bài viết ý nghĩa này đến người thân, bạn bè để cùng lan tỏa năng lượng chánh niệm an lành nhé! Nam Mô A Di Đà Phật.